سندرم استکهلم چیست و چگونه می توان آن را تشخیص داد و درمان کرد

سندرم استکهلم یک نوع مشکل روانی است که بیشتر برای افرادی که تحت گروگان قرار می گیرند به وجود می آید. در ادامه به دلایل پیدایش ای بیماری و روش های تشخیص آن می پردازیم.

عنوان سندرم استکهلم از یک سرقت بانک در استکهلم گرفته شده است که به آگوست سال ۱۹۷۳ برمی‌گردد. سارق طی حمله به بانک چهار نفر از کارمندان را، شامل سه زن و یک مرد، به‌مدت ۱۳۱ ساعت به گروگان گرفت. پس از آزادی گروگان‌ها مشاهده شد که این افراد پیوند عاطفی متناقضی با گروگان‌گیر پیدا کرده‌اند، تا حدی که نیروهای پلیس را دشمن‌ خود می‌دیدند و نسبت‌به مجرم دارای احساسات مثبت بودند. این سندرم نخستین‌بار توسط نیلز بِجِرو (Nils Bejerot)، مشاور روان‌پزشکی پلیس سوئد در زمان وقوع این گروگان‌گیری، نام‌گذاری شد. این بیماری با عنوان «سندرم همزادپنداری برزیستی» نیز شناخته می‌شود.

سندرم استکهلم چه ویژگی هایی دارد

این نوع سندرم، به واکنش در شرایط ترس گفته می شود.

داده‌هایی که جهت مطالعه‌ی سندرم مذکور در دسترس‌اند، همگی درنتیجه‌ی بررسی گروگان‌گیری‌های واقعی در سال‌های بعد از ۱۹۷۳ حاصل شده‌اند و مشکل اینجاست که هرکدام‌شان به‌لحاظ محل وقوع حادثه، تعداد نفرات درگیر و بازه‌ی زمانی با یکدیگر متفاوت‌اند. بخش دیگر اختلافات موجود بر سر این است که سندرم استکهلم را تا چه حد می‌توان در توضیح سایر نمونه‌های تاریخی و انواع شایع‌تر روابط خشونت‌آمیز به‌کار برد. بسیاری از پژوهشگران معتقدند که این سندرم در توضیح رفتارهای خاص طیف وسیعی از آسیب‌دیدگان روانی کاربرد دارد که از این‌ میان علاوه‌بر قربانیان گروگان‌گیری می‌توان به بازماندگان اردوگاه‌های کار اجباریِ جنگ جهانی دوم، اعضای فرقه‌های مذهبی، زنانی که از سوی همسران‌شان مورد خشونت فیزیکی مکرر قرار گرفته‌اند، قربانیان تجاوز جنسی، کودکانی که به‌لحاظ جسمی و عاطفی مورد آزارواذیت واقع شده‌اند، اشاره کرد.

علی‌رغم اختلافات نام‌برده، پژوهشگران درمورد سه ویژگی اصلی سندرم استکهلم اتفاق‌نظر دارند:

  • گروگان نسبت‌به پلیس و سایر نیروهای مسئول دارای احساسات منفی است؛
  • گروگان نسبت‌به گروگان‌گیر دارای احساسات مثبت است؛
  • گروگان‌گیر نسبت‌به گرو‌گان احساسات مثبت پیدا می‌کند.

علل و علائم سندرم استکهلم

وقوع سندرم اسنکهلم در همه انسان ها به یک صورت شکل نمی پذیرد. پژوهشگران در پی مصاحبه با مهمان‌دارانی که تجربه‌ی گروگان‌ گرفته‌شدن در هواپیماربایی داشتند، به این نتیجه رسیدند که وجود شرایط زیر جهت بروز سندرم استکهلم ضروری است:

  • موقعیت بحرانی به‌مدت چند روز یا بیشتر طول بکشد؛
  • گروگان‌ها در اتاقی جداگانه نگه‌داری نشوند، بلکه در تماس با گروگان‌گیرها باشند؛
  • گروگان‌گیرها نسبت‌به گروگان‌ها با نرم‌خویی رفتار کنند یا حداقل آسیبی به آنها وارد نکنند. (گروگان‌هایی که از سوی گروگان‌گیرها خشونت می‌بینند، نسبت‌به آنها احساس خشم می‌کنند و معمولا مبتلا به این سندرم نمی‌شوند).

به‌علاوه، کسانی که در سایر مواقع استرس‌زای زندگی احساس درماندگی می‌کنند یا حاضرند جهت بقا دست به‌ هر کاری بزنند، به‌نظر می‌رسد که چنانچه گروگان گرفته شوند، بیشتر درمعرض ابتلا به این سندرم قرار خواهند داشت. همچنین مطالعات نشان داده است که علائم مبتلایان به سندرم استکهلم با مبتلایان به سندرم اختلال استرس پساآسیب‌دیدگی (PTSD) مشترکاتی دارد: بی خوابی، کابوس دیدن، تحریک‌پذیری، مشکلات تمرکز، وحشت ناگهانی، احساس سردرگمی، ناتوانی در لذت‌بردن، بی‌اعتمادی به دیگران و تجربه‌ی مجدد موقعیت بحرانی در قالب بازیادآوری ذهنی.

چگونه این عارضه را تشخیص دهیم

سندرم استکهلم اصطلاحی توصیفی است که بر الگوی خاص مقابله با موقعیت آسیب‌زا دلالت دارد و نه یک دسته‌بندی تشخیصی خاص. بسیاری از روان‌پزشکان وقتی در ارزیابی مبتلایان به این سندرم از معیارهای تشخیصی استفاده می‌کنند که پای اختلال استرس حاد یا اختلال استرس پساآسیبی درمیان باشد.

نحوه درمان آن

درمان سندرم استکهلم مشابه درمان اختلال استرس پساآسیبی است. معمولا ترکیبی از داروهای مربوط به درمان اختلالات خواب کوتاه‌مدت و جلسات روان‌درمانی جهت بهبود علائم بلندمدت تجویز می‌شود.

اصطلاحات کلیدی

  • مقابله: اصطلاحی است در روان‌شناسی که به الگو‌های خاص هر فرد در پاسخ به استرس گفته می‌شود. برخی الگوهای مقابله می‌توانند خطر ابتلا به سندرم استکهلم را در مواجهه با گروگان‌گیری و موقعیت‌های مشابه کاهش دهند.
  • بازیادآوری ذهنی: یعنی پدیداری مجدد خاطره‌ی موقعیت بحرانی در قالب بازیادآوری مجموعه‌ای از صداها، تصاویر و احساسات مرتبط با آن اتفاق. فردی که دچار بازیادآوری‌ می‌شود، معمولا در ذهنش احساس می‌کند که موقعیت بحرانیِ پشت‌سرگذاشته بار دیگر زنده شده و درحال تکرار است. این اصطلاح نخستین بار طی فرایند درمان سربازان آسیب‌دیده‌ی روانیِ جنگ جهانی اول مطرح شد.
  • همزادپنداری با متخاصم: اصطلاحی است در روان‌شناسی که به فرایند ناخودآگاهی گفته می‌شود که فرد درگیر را به اتخاذ دیدگاه‌ها یا الگوهای رفتاری فرد متخاصم (مثلا گروگان‌گیر) وادار می‌کند. به‌عقیده‌ی برخی پژوهشگران، این توضیح را می‌توان بخشی از تعریف سندرم استکهلم درنظر گرفت.
  • واپس‌رَوی:اصطلاحی است در روان‌شناسی که به بازگشت به الگوهای فکری یا رفتاری دوران خردسالی و کودکی گفته می‌شود.
  • سندرم: یعنی مجموعه‌ای از علائمی که به‌اتفاق بروز می‌کنند.

پیش‌بینی روند بهبود بیماری

روند بهبود مبتلایان به سندرم استکهلم معمولا امیدبخش است، اما طول مدت درمان به عوامل مختلفی ازجمله ماهیت وضعیت گروگان‌گیری، طول مدت بحران، نحوه‌ی مقابله‌ی فرد با بحران و صدمات روحی پیشین بستگی دارد.

پیشگیری از سندرم استکهلم

پیشگیری از سندرم استکهلم در سطوح اجتماعی مستلزم تقویت سیاست‌گذاری‌های مجاری قانونی است، به این معنی که در درجه‌ی نخست باید از وقوع وقایعی همچون آدم‌ربایی و گروگان‌گیری پیشگیری شود و نیز درصورت وقوع چنین وقایعی باید راهکارهای کافی جهت مداخله‌ی مؤثر در بحران وجود داشته باشد. اما پیشگیری از این سندرم در سطوح فردی به‌ویژه در دو دهه‌ی اخیر سخت‌تر شده است، چراکه امکان شناسایی همه‌جانبه‌ی عوامل افزاینده‌ی خطر ابتلا به سندرم استکهلم دیگر میسر نیست و به‌علاوه، هنوز اختلافات زیادی بر سر سازوکارهای روان‌شناختیِ دخیل در این سندرم وجود ندارد. برخی پژوهشگران به این سندرم به‌عنوان نوعی واپس‌رَوی (بازگشت به الگوهای فکری و رفتاری دوران کودکی) نگاه می‌کنند، حال آنکه برخی دیگر این سندرم را با رجوع به سایر مفاهیم روان‌شناسی ازجمله فلج عاطفی (خشک‌شدن از ترس) و همزادپنداری با متخاصم تعریف می‌کنند.

منبع: thoughtco

ارسال شده در تاریخ ۲۸ بهمن ۱۳۹۶ توسط بهاره نوروزی با موضوع سلامت روان | 333 بازدید

سندرم استکهلم چیست و چگونه می توان آن را تشخیص داد و درمان کرد
5 از 100 رای

مطالب مرتبط

اطلاعات پزشکی

اخبار پزشکی یکی از مهمترین اطلاعاتی است که امروزه باید تا حدودی از آن برخوردار باشیم. برای این منظور ما به یک بانک اطلاعات پزشکی نیاز داریم، هدف از آن حفظ و ارتقاء تندرستی، درمان بیماری‌ها و بازتوانی آسیب‌ دیدگان است. که با شناخت بیماریها،تشخیص، درمان و جلوگیری از بروز آن‌ها به انجام می‌رسد. مجله پزشکی دانشی را در اختیار شما قرار میدهد که بر روی طیف وسیعی از رشته‌ها شامل از فیزیک و زیست‌شناسی تا علوم اجتماعی، مهندسی و علوم انسانی بنا شده‌است. امروزه هدف سایت پزشکی استفاده از فناوری‌های دانش‌ مبنا و استدلال قیاسی برای رسیدن به راه‌ حل مشکلات بالینی است. اکتشافات در باب ماهیت ژن‌ها و سلول‌ها دریچه‌ای برای تعریف فیزیولوژی بر مبنای سیستم‌های مولکولی فراهم کرده‌است. این بصیرت فیزیولوژیکی راه را برای درک بهتر فرایندهای پیچیده بیماری‌ها و رویکردهای نو درمانی فراهم کرده‌است. تلاش بشر برای درمان بیماری‌ها و آسیب‌ها از دوران پیش از باستان وجود داشته‌ است و در دوران باستان نیز در کنار مذهب و گاه به عنوان بخشی از آن وجود داشته‌ است. در یونان باستان پزشکانی چون بقراط اخبار پزشکی را به عنوان دانش و فنی مجزا مطرح کردند و بنیانگذاران راهی بودند که بعدها توسط پزشکانی همچون ابن‌سینا و رازی (رازی مسلمان نبوده و تنها به توحید اعتقاد داشته یعنی موحد بوده؛ اما به اشتباه عنوان می‌شود که وی مسلمان بوده‌است) طی شد. در رنسانس با بهره‌ گیری از اطلاعات پزشکی عمومی  و اطلاعات پزشکی روز پیشرفت‌ های قابل توجهی کرد. از قرن ۱۹ آنچه به عنوان پزشکی مدرن شناخته می‌شود بنیان گذاشته شد. در اواخر قرن بیستم و دوران معاصر دانش ژنتیک رویکرد نسبت به درمان و بیماری‌ها را دچار تحولی جدی کرد به‌طوری‌ که ژنتیک پزشکی را دارای نقشی متحول‌ کننده برای پزشکی از درمان محور بودن به حفظ سلامتی دانسته‌اند. اهمیت سلامتی در بهره‌وری اجتماع و کیفیت زندگی منجر به تأسیس موسسات و قوانین شده‌است تا مسایلی همچون تحصیل و مجوزدهی به پزشکان تا نحوه استفاده از بودجه‌های درمانی در کشورها قانونمند و تنظیم شوند؛ لذا سازمان‌های پزشکی در کشورهای مختلف برای سازمان دهی و قانونمندسازی فعالیت‌های پزشکی تأسیس شده‌اند. در سایت پزشکی، پزشکان با استفاده از قضاوت بالینی، بیمار را جهت تشخیص، درمان و پیشگیری از بیماری ارزیابی می‌کنند. در عملکرد بالینی معمولاً مراحل شرح حال، معاینه فیزیکی، تهیه فهرست مشکلات، مشخص کردن تشخیص‌های افتراقی، بررسی‌ها (شامل آزمایش و تصویربرداری و …)، رسیدن به تشخیص و در آخر درمان انجام می‌شود. امروزه پیشرفت‌های روزمره علم و گسترش قابل توجه دامنه دانش پزشکی و شناخت بشر از بیماری‌ها منجر به تخصصی شدن پزشکی و تقسیم آن به رشته‌های مختلف شده‌است. با این حال کما کان ارائه خدمات پزشکی در بیشتر جوامع از سطح مراقبت‌های اولیه بهداشتی، با تمرکز روی اطلاعات پزشکی و سلامت و پزشکان خانواده شروع می‌شود و بسته به نیاز در سیستم ارجاع بیماران به سطوح دوم و سوم که خدمات پزشکی تخصصی‌تر را ارائه می‌دهند ارجاع می‌شوند. مجله پزشکی مدرن با انتقاداتی هم مواجه است از جمله عدم دسترسی مناطق محروم و طبقه کم درآمد بعضی جوامع به خدمات پزشکی گران‌قیمت که در این راه سازمان‌هایی همچون سازمان جهانی بهداشت با تعیین سیاست‌های جهانی و ایجاد مسئولیت در کشورها و سیاستمداران نسبت به سلامتی سعی در رفع این نقیصه را دارند.

©یک دکتر / بازنشر مطالب تنها با کسب اجازه کتبی و پرداخت هزینه بابت هر مطلب و همچنین ذکر منبع و لینک مستقیم به همان مطلب مجاز است